Nhân dân tệ và sức ép mới tỷ giá hối đoái
Cập nhật: 6:00:00 10/3/2010
Trung Quốc sẽ phải đối phó với sức ép ngày càng gia tăng từ các đối tác thương mại đòi nới lỏng kiểm soát tiền tệ và vì vậy đang tỏ dấu hiệu cho thấy, họ có thể nâng giá đồng Nhân dân tệ nhằm giảm bớt những căng thẳng cho nền kinh tế đang phát triển nhanh nhất thế giới này.
Thương vụ Việt Nam -
Tuy nhiên, bên lề khóa họp thường niên của Quốc hội Trung Quốc đang diễn ra tại Bắc Kinh, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung quốc Chu Tiểu Xuyên đã cực lực chỉ trích những hành động mà ông gọi là “vấn đề chính trị hóa hối xuất” đồng Nhân dân tệ. Ông cũng nhấn mạnh đến sự đóng góp của Trung Quốc trong sự hồi phục của nền kinh tế thế giới, và cho rằng sự hồi phục này hiện còn mong manh nên hiện tại chưa thể nghĩ đến việc ấn định lại tỷ giá hối đoái.
Động thái trên nhằm vào các quốc gia và định chế như Mỹ, Liên minh châu Âu, Quỹ tiền tệ Quốc tế, trong thời gian qua, đã không ngừng kêu gọi Băc Kinh định giá lại đồng Nhân dân tệ, bị coi là được ấn định ở gia thấp giả tạo để thúc đẩy ngành xuất khẩu Trung Quốc. Trong buổi họp báo, các nhân vật của Trung Quốc đã nêu bật những khó khăn mà kinh tế nước này đang gập phải, cũng như các “hy sinh” của Bắc Kinh trong thời gian qua để vực dậy nền kinh tế thế giới, để biện minh cho quyết định từ chối không nâng giá đồng Nhân dân tệ.
Trên thực tế, một đồng Nhân dân tệ mạnh hơn có thế giúp các nhà lãnh đạo ở Bắc Kinh đạt được mục tiêu làm cho nền kinh tế Trung Quốc trở nên “tự lực tự cường” hơn thông qua việc thúc đẩy sức mua của người tiêu dùng và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu, đầu tư. Nhân dân tệ mạnh có thể giảm bớt khoản thặng dư thương mại, tạo điều kiện quản lý dễ dàng hơn các luồng ngoại tệ đang ồ ạt đổ vào nước này.
Một sự thay đổi về tỷ giá cũng có thể góp phần giúp Trung Quốc tháo ngòi nổ căng thẳng với Mỹ, châu Âu và các đối tác thương mại khác vốn phàn nàn rằng một đồng Nhân dân tệ bị định giá thấp có thể khiến cho hàng xuất khẩu Trung Quốc rẻ một cách bất công và gây hại cho các đối thủ cạnh tranh nước ngoài và có khả năng kéo dài cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Một số nhà làm luật Mỹ đang yêu cầu áp thuế trừng phạt hàng hóa Trung Quốc, nếu Bắc Kinh không chịu hành động.
Các nhà phân tích cho rằng, Bắc Kinh có thể cho phép đồng Nhân dân tệ tăng giá so với đồng USD trước giữa năm nay. Tuy nhiên theo họ, bất kỳ đợt tăng giá nào của đồng USD cũng sẽ diễn ra từ từ và Bắc Kinh dường như chẳng làm gì để giảm thâm hụt buôn bán của Mỹ và châu Âu và tạo thêm việc làm. Nhà phân tích Nicholas Consonery thuộc Công ty tư vấn Eurasia Group ở Oasinhtơn cho rằng: “Thậm chí nếu Trung Quốc bắt đầu nâng giá đồng Nhân dân tệ, thì khả năng này cũng sẽ xảy ra rất chậm và không có tác động ngay tức thì đến thương mại”.
Trong một bài phát biểu trước Quốc hội Trung Quốc ngày 5/3, Thủ tướng Ôn Gia Bảo cho biết về cơ bản đồng Nhân dân tệ sẽ vẫn “ổn định” ở mức “thích hợp và cân đối” trong năm nay, mặc dù ông không cho biết thêm. Bắc Kinh đã gắn đồng Nhân dân tệ với đồng USD trong nhiều thập kỷ qua, song phá vỡ sự gắn kết đó năm 2005 và cho phép đồng tiền này tăng giá khoảng 20% cho đến cuối năm 2008. Bắc Kinh vẫn giữ nguyên tỷ giá hối đoái Nhân dân tệ - USD để giúp các công ty xuất khẩu cạnh tranh trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu giảm sút đã xóa sổ hàng triệu việc làm trong các nhà máy ở Trung Quốc.
Mỹ và châu Âu đã bớt lời than phiền về tiền tệ, khi phối hợp với Bắc Kinh để phục hồi tăng trưởng toàn cầu. Nhưng trước sức ép tạo thêm việc làm, Mỹ và châu Âu cùng với các nước khác như Braxin tiếp tục yêu cầu Trung Quốc hành động. Đầu tháng 2 vừa qua, Tổng thống Mỹ Barack Obama có thề sẽ có biện pháp “cứng rắn hơn nhiều” trong tranh chấp thương mại với Trung Quốc và thúc giục Bắc Kinh chấm dứt cơ chế tiền tệ mà theo ông làm giảm giá hàng xuất khẩu và đẩy các công ty Mỹ vào thế bất lợi. Bộ Tài chính Mỹ có thể chọn cách tuyên bố Bắc Kinh là một nước thao túng tiền tệ trong báo cáo dự kiến đưa ra vào tháng 4 tới, trong đó có thể chuẩn bị cho việc đệ đơn kiện lên Tổ chức Thương mại Thế giới, dẫn đến các biện pháp trừng phạt hàng hóa Trung Quốc.
Trung Quốc sẽ phải đối mặt với cạm bẫy tiềm tàng là một đồng USD mạnh hơn có thể gây phương hại cho xuất khẩu và làm mất việc làm, kích động căng thẳng xã hội, trong khi chi tiêu của giới tiêu dùng Trung Quốc có thể không tăng nhanh đủ để giải tỏa những khó khăn này.
Tuy nhiên, dự kiến sẽ không có những thay đổi về chính sách tiền tệ trong kỳ họp thứ ba Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) Trung Quốc khóa XI hàng năm tại Bắc Kinh kéo dài trong 2 tuần, sẽ kết thúc vào giữa tháng 3 - một sự kiện trọng đại khi các nhà lãnh đạo Trung Quốc tìm cách ngăn chặn bất kỳ cơn sốc kinh doanh nào.
Theo đó, các nhà phân tích cho rằng, một kịch bản có khả năng xảy ra là mức tăng khiêm tốn của đồng Nhân dân tệ so với đồng USD từng có trước đây được tiếp nối bằng mức tăng dài hạn dần dần cho phép các công ty xuất khẩu dày giép, đồ chơi và hàng hóa thích nghi với các điều kiện nghiệt ngã hơn. Trong một nỗ lực nhằm chuẩn bị tâm lý cho công chúng về sự thay đổi tỉ giá của đồng Nhân dân tệ, các nhà nghiên cứu chính phủ đã được báo chí nhà nước trích dẫn thảo luận về khả năng có các biện pháp định giá lại đồng nội tệ của Trung Quốc. Một bài bình luận trên tờ “China Securities” của chuyên gia tài chính Zhang Ming tại Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc dự đoán đồng Nhân dân tệ có thể được phép tăng giá 5% trong năm nay.
Và nhà kinh tế Ken Peng của Citigroup cho rằng, hàng loạt những căng thẳng với Oasinhtơn về vấn đề Đài Loan, Tây Tạng và Internet có thể làm phức tạp thêm thời hạn Bắc Kinh đưa ra quyết định thay đổi tỷ giá đồng Nhân dân tệ, khi một số nhà lãnh đạo không muốn bị coi là đang nhượng bộ trước sức ép bên ngoài.
Cũng như việc tiêu dùng nội địa tuy có tăng nhờ kế hoạch kích cầu, nhưng vẫn chưa thể bù đắp được cho xuất khẩu đang thụt lùi. Những điều đó có thể cho phép nhận định trong lúc này không thể có chuyện gánh lấy rủi ro với việc định giá lại đồng Nhân dân tệ “một sớm, một chiều” vì như vậy sẽ là một gánh nặng cho xuất khẩu.
Đắc Hanh (tổng hợp)